Na przełomie wieku XV i XVI Polska i Wielkie Księstwo Litewskie są już nazywane Rzeczpospolitą, choć na formalne zjednoczenie muszą jeszcze poczekać. Na wschodzie umacnia się złowrogi twór. Wielki Książę Moskiewski Iwan III Srogi poślubia Zofię Paleolog – bratanicę ostatniego cesarza Bizancjum. Jest po upadku Konstantynopola, więc Moskwę Iwan ogłasza „trzecim Rzymem”. A siebie samego koronuje na cara Wszech Rusi. Jego syn i następca Wasyl III podbija Psków, Smoleńsk i Riazań. Rozbudowuje Kreml, otacza go charakterystycznym murem. Po śmierci Wasyla rządzi regentka, jego żona Helena. W 1547 roku na tron, po osiągnięciu pełnoletności wstępuje syn Wasyla, Iwan IV. Historiografia nada mu przydomek Groźny. Formalnie zmienia system z wielkiego księstwa na Carstwo (Cesarstwo) Rosyjskie. Jego agresywna polityka sprawi, że Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie formalizują współpracę, budując Rzeczpospolitą Obojga Narodów. A całe wieki zmagań narodów I Rzeczypospolitej z państwem Iwanów, Piotrów, Katarzyn, Aleksandrów i Mikołajów to już temat na inną opowieść.
(Materiał archiwalny)
