Federacja niewykorzystanych szans. Rzeczpospolita WIELU NARODÓW. Wiek XV i początek XVI to w przypadku państwa Polski i Litwy budowa fundamentów potęgi, mocne wejście na europejską scenę, już nie jako nowe państwo, ale gracz rozdający karty. Kształtowanie się nowej, wielokulturowej Rzeczypospolitej, choć unia wtedy była jedynie personalna.
Po stronie Moskwy był to czas najpierw brutalnej walki z wpływami mongolskimi, potem brutalne narzucanie dominacji innym ruskim księstwom. Podporządkowanie Nowogrodu Wielkiego Iwanowi III Srogiemu. A potem zniszczenie Nowogrodu przez Iwana IV Groźnego. Rządy krwawego satrapy budziły przerażenie u bardziej cywilizowanych sąsiadów, przyspieszyły więc radykalne działania.
Polska i Litwa za ostatniego Jagiellona – Zygmunta II Augusta – zawiązały 1 lipca 1569 roku w Lublinie – unię realną. W rezultacie Korona Królestwa Polskiego i Wielkie Księstwo Litewskie zostały przekształcone w związek dwóch państw, które łączyła osoba wybieranego wspólnie króla, sejm, polityka zagraniczna i system monetarny. Osobne były skarb, wojsko, kancelaria i urzędy ministerialne. Unia Lubelska dała początek państwu, które formalnie nazywało się Królestwo Polskie i Wielkie Księstwo Litewskie, a do historii przeszło jako Rzeczpospolita Obojga Narodów.
Był to kraj wielonarodowy, w którym obok siebie żyli Polacy, Litwini, Rusini (Ukraińcy), Niemcy, Węgrzy, Czesi, Tatarzy, a nawet Szkoci. Katolicy, prawosławni, protestanci, żydzi. Kluczowe były trzy człony – Polska, Litwa i Ukraina. Ta ostatnia powinna była stać się trzecim, pełnoprawnym podmiotem państwa. I były takie pomysły, zabrakło szczęścia. Z tragicznym niestety skutkiem.
