Nastolatki w Polsce mogą wykonywać prace wakacyjne. Jednak warunki są ściśle określone.
Wykorzystywanie i zmuszanie niepełnoletnich do pracy jest przestępstwem. Co jednak w sytuacji, gdy młody człowiek po prostu chce sobie zarobić parę groszy, by mieć jakieś środki niezależne od wsparcia rodziców? Prawo jest tu konkretne. Zatrudniać można osoby, które ukończyły 16 lat, do prac lekkich. Wyjątkiem są branże artystyczna, kulturalna, reklamowa, czy sportowa. Tam można zatrudnić dzieci, ale na kreślonych zasadach.
W większości można zatrudnić od 16 roku życia
Małoletni w Polsce mogą wykonywać prace sezonowe, jednak są to ściśle określone branże i zajęcia. Zatrudnienie nastolatków, którzy ukończyli 16. rok życia, jest obłożone pewnymi ograniczeniami, głównie przez wzgląd na ochronę życia i zdrowia małoletnich. „Są prace, których co do zasady małoletni wykonywać nie może. Chodzi o sprzedaż alkoholu i papierosów czy obsługę urządzeń mechanicznych”– mówi Aleksandra Zagajewska z Państwowej Inspekcji Pracy. Lato to szczyt prac sezonowych, na których chcą zarobić także małoletni mający wolne od szkoły. To popularna forma spędzania wakacji wśród młodych osób. Łączą one w ten sposób przyjemne z pożytecznym. Ożywienie na rynku ofert prac wakacyjnych widoczne było już w maju. Jak wynika z zestawienia firmy Personnel Service, wśród najczęściej poszukiwanych zawodów wiele było związanych z turystyką, organizacją imprez, gastronomią, rolnictwem. Pracodawcy najchętniej chcieli zatrudnić m. in. kelnerów, animatorów, pomocników do prac ogrodniczych i rolniczych. Poszukiwali pracowników do hoteli, małej gastronomii, obsługi festiwali czy sprzedawców.
Dzieci tylko w niektórych branżach
Zatrudnienie małoletniego jest często dla pracodawcy atrakcyjną opcją, ale niesie ona ze sobą pewne ograniczenia. Przede wszystkim wiekowe. Pomijając kilka branż, musi ukończyć 16 lat. „Jeżeli młoda osoba chce sobie dorobić w wakacje, musi mieć skończone 16 lat. Może być zatrudniona wyłącznie do prac lekkich. Czyli takich, które nie narażają życia czy zdrowia młodocianego. Nie wiążą się z pracą w ekstremalnych warunkach. Ani z narażeniem na czynniki szkodliwe lub przy urządzeniach mechanicznych” – wymienia Aleksandra Zagajewska w rozmowie z agencją informacyjną Newseria. Prace, których nie powinien podejmować nastolatek, są związane przede wszystkim z wysiłkiem i wysokimi temperaturami. Zatrudnienie nie powinno negatywnie wpłynąć na zdrowie psychiczne i fizyczne małoletniego, zagrażać jego życiu. To głównie prace dotyczące obsługi urządzeń mechanicznych, ale także przy sprzedaży używek takich jak alkohol czy papierosy. Młodsi nastolatkowie, przed ukończeniem 16. roku życia, także mogą podjąć zatrudnienie. Ale w określonych branżach.
Obowiązkowa umowa
Nastolatek, który nie ukończył 16 lat może pracować wyłącznie w branżach kulturalnej, artystycznej, sportowej i reklamowej. Pracodawca z tych branż może zlecić wykonanie prac dziecku pod warunkiem, że uzyska zgodę rodzica lub opiekuna oraz zezwolenie właściwego inspektora pracy. „Pracodawca, który zatrudnia młodocianego, musi mieć opracowany wykaz prac lekkich, do których może zatrudnić młodocianego. Wykaz jest opracowywany w uzgodnieniu z lekarzem medycyny pracy. Musi być zatwierdzony przez okręgowego inspektora pracy – wyjaśnia Aleksandra Zagajewska. Małoletni, podobnie jak dorośli przed podjęciem pracy potrzebują orzeczenia lekarskiego, że są zdolni do jej wykonywania.„Małoletni jest pod szczególnym kloszem ochronnym ustawodawcy. Na pewno musi być przeszkolony w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Uzyskać zaświadczenie o ukończeniu szkolenia”– mówi Aleksandra Zagajewska. „Oczywiście pracodawca musi zawrzeć z nastolatkiem umowę, niezależnie, czy to jest umowa o pracę, czy umowa cywilnoprawna. Umowa o pracę zawsze musi być na piśmie, umowę-zlecenie dla celów dowodowych też lepiej spisać.
Małoletni pod kloszem
Młodociany, który nie ma jeszcze ukończonych 18 lat, a ma skończone 13, ma ograniczoną zdolność do czynności prawnych. Umowę o pracę do wykonywania prac lekkich może podpisać, o tyle opiekun prawny może zawsze zakwestionować zawarcie tej umowy. Przy umowach cywilnoprawnych zawsze konieczna jest zgoda opiekuna prawnego. Prawo ogranicza również liczbę godzin, które nastolatek może każdego dnia poświęcić na pracę zarobkową. To 7 godz. na dobę i 35 godzin tygodniowo. Nawet pracując sezonowo, osoba taka ma prawo do urlopu.„Co jest ważne, młodociany ma zapewniony co najmniej 14-godzinny odpoczynek dobowy. Czyli przerwa nocna musi obejmować co najmniej 14 godzin. Obowiązkowy jest także co najmniej 48-godzinny odpoczynek tygodniowy obejmujący niedzielę – tłumaczy Kinga Zagajewska. „Jeżeli młodociany pracuje w ciągu doby dłużej niż 4,5 godz., oprócz standardowej 15-minutowej przerwy na 8 godz. pracy przysługuje mu dodatkowe pół godziny przerwy. Młodociany nie może też wykonywać pracy w godzinach nadliczbowych i w porze nocnej ” – podsumowuje.
(Newseria)
