Po wspomnieniach polskiego prokuratora W. Żeleńskiego z procesu w sprawie o zabójstwo Pierackiego oraz wspomnieniach ukraińskiego atamana Borowcia, czas na kolejne lektury. Aby poznać przyczyny wołyńskiego ludobójstwa trzeba moim zdaniem przeczytać książkę Mychajła Kołodzińskiego “Ukraińska Doktryna Wojskowa”. Problem w tym, że lektura ta jest dostępna tylko w języku ukraińskim, a nawet w tym języku słabo dostępna jest część II i III tej pracy. Warto więc sięgnąć do książki prof. Grzegorza Motyki “Wołyń 43”, która zawiera omówienie tej pracy.
Książka Kołodzińskiego mówi wprost o planach czystki etnicznej, jako głównego elementu powstania narodowego. Ogólny zarys tej czystki został napisany już w latach 30. Mychajło Kołodziński, jeden z mniej znanych działaczy OUN, tylko dlatego, że w marcu 1939 roku został rozstrzelany przez Węgrów a jego miejsce zajął później w organizacji Roman Szuchewycz. Kołodziński założył, że wraz z powstaniem nacjonalistycznym dojdzie jednocześnie do antypolskich i antyżydowskich czystek etnicznych. Planował nadanie zorganizowanym czystkom pozorów spontanicznego wybuchu chłopskiego gniewu. W przekonaniu Grzegorza Motyki ten plan zaczął być realizowany w 1943 roku.
Oto główna przyczyna
Podzielam w pełni zdanie Grzegorza Motyki w tej kwestii i uważam, że doktryna Kołodzińskiego, która stała się doktryną banderowskiej frakcji OUN, to główna przyczyna banderowskiego ludobójstwa. Wszystkie inne przyczyny stworzyły tylko odpowiedni klimat dla tej zbrodni. Stanowisko Motyki spotyka się ze sprzeciwem niektórych ukraińskich działaczy i historyków. Po pierwsze twierdzą oni, że nie był to wpływowy działacz OUN i nie wiadomo czy jego doktryna miała wpływ na banderowską partię. Chyba nie mają racji, bo Kołodziński dowodził Karpacką Siczą w roku 1939 (musiał więc mieć znaczącą pozycję w OUN), a jego książka była kolportowana wśród banderowców.
Zachęcam do przeczytania opracowania Motyki, a jeśli ktoś zna ukraiński to także do lektury oryginału. Mam nadzieję, że także inni historycy podejmą się analizy książki Kołodzińskiego, gdyż prawdopodobnie jest ona kluczem do zrozumienia wydarzeń z lat 1943-44.
Klaudiusz Wesołek
Materiał archiwalny, przypominamy w rocznicę Krwawej Niedzieli z 11 kwietnia 1943 roku
