Przez półtora wieku była osobnym miastem. A do stolicy dołączyła tuż przed drugim rozbiorem. Praga świętuje kolejną rocznicę nadania praw miejskich. My przypominamy kilka faktów o „najbardziej charakternej” dzielnicy.
W niektórych miejscach czas jakby się zatrzymał. W urokliwych podwórkach stare kapliczki, zabudowa, która najmniej ucierpiała w czasie II wojny światowej. Miejsce coraz bardziej modne wśród artystów, czy studentów. A jednocześnie lata zaniedbań i wciąż spora przestępczość – w ostatnich latach narkotykowa. A historia Pragi jest niezwykle bogata.
Prawa miejskie u progu apokalipsy
Prawa miejskie Praga otrzymała 10 lutego 1648 roku, a więc tuż przed wybuchem powstania Chmielnickiego na Ukrainie oraz początkiem serii kilkudziesięciu lat wojen. Miastem obecną dzielnicę uczynił król Władysław IV Waza, syn Zygmunta III (tego z kolumny), brat znanego z „Potopu” Jana Kazimierza. Król zmarł niedługo potem, a Praga osobnym miastem była przez 143 lata. Częścią Warszawy stała się w roku 1791. Wyjątkowym – tym samym, w którym Sejm Wielki uchwalił pierwszą w Europie Konstytucję 3 Maja. Była też ważnym terenem insurekcji kościuszkowskiej. To tu odbyła się ostatnia bitwa I Rzeczypospolitej, zakończona dokonaną przez rosyjskie wojska jenerała Suworowa bestialską rzezią 4 listopada 1794 roku. Niedługo potem na 123 lata państwo polskie przestało istnieć. Na przełomie XIX i XX wieku powstała część zabudowy Nowej Pragi, na której dziś znajduje się też zabudowa powojenna i tereny zielone: Miejski Ogród Zoologiczny im. Antoniny i Jana Żabińskich w Warszawie oraz Park Praski.
Świątynie, podwórka, Bazar Różyckiego
Kultowymi miejscami na Pradze są XVII wieczny kościół Matki Bożej Loretańskiej w Warszawie – najstarsza świątynia w tej części miasta, czy „praska Notre dame” – zbudowana na przełomie XIX i XX wieku Bazylika Katedralna św. Michała Archanioła i św. Floriana Męczennika. Inne miejsca mające charakter kultowy to cała ulica Brzeska, która ma opinię niebezpiecznej, ale zachowała najwięcej z przedwojennego charakteru, ulice Środkowa, Stalowa, Ząbkowska, podwórka, urokliwe kamieniczki. Wprawdzie bezpieczeństwo na Pradze w ostatnich latach się poprawiło, problemem jest „narkotykowe zagłębie”, w rejonie m.in. Brzeskiej. O zatrzymaniach kolejnych dilerów, znajdowanych w podwórkach i klatkach schodowych magazynach narkotyków często można przeczytać w kronikach kryminalnych. Niezwykłym miejscem jest rzecz jasna Bazar Różyckiego. Wyjątkowe targowisko między Targową, Ząbkowską i Brzeską. Historia tego miejsca sięga XIX wieku. Przez lata bazar owiany był legendą. Niezwykle popularny w okresie międzywojennym. W czasie okupacji Armia Krajowa zaopatrywała się tu w broń. W PRL kwitł nielegalny handel walutą.
Historyczne liceum, sąsiedztwo z Grochowem
W latach 90. XX wieku bazar podupadł. W marcu i kwietniu ubiegłego roku doszło tam do dwóch pożarów. Wciąż odnaleźć tam można klimat dawnej stolicy. Dzielnica przeszła też do historii walk o niepodległość Rzeczypospolitej. W czasie wojny polsko-bolszewickiej 1920 roku z terenu Gimnazjum Władysława IV żołnierze 1 Batalionu 236 Ochotniczego Pułku Piechoty pod dowództwem ppor. Stanisława Matarewicza wyruszyli pod Ossów. Dziś VIII Liceum Ogólnokształcące im. Władysława IV należy do krajowej czołówki. W ubiegłym roku zajęło 10. miejsce w ogólnopolskim rankingu szkół średnich „Perspektyw”. Na Pradze powstaje wiele inicjatyw kulturalnych, jest sporo restauracji i knajp. Przez lata terminem Praga określano całą prawobrzeżną Warszawę. Dziś formalnie odróżniamy Pragę-Północ i Pragę-Południe. Nie brak jednak opinii, że Praga jest jedna, ta z północy. A jej południowa siostra powinna nazywać się „Grochowem”, bądź podzielić się na dwie dzielnice – Grochów (z Kamionkiem, Gocławkiem i Olszynką Grochowską) oras Saska Kępa (razem z Gocławiem).
Łucja Czechowska
