W jednej miejscowości urodził się Stanisław Tym. Druga była miastem za książąt mazowieckich i polskich królów, zdegradował ją car. Trzecia była wsią za czasów piastowskich, może pochwalić się zabytkami. Od 1 stycznia sześć miejscowości w Polsce, w tym trzy na Mazowszu uzyskają prawa miejskie.
Jak informował portal gov.pl, połowa przyszłych miast, znajduje się na Mazowszu. To Małkinia Górna w powiecie ostrowskim, Stanisławów w powiecie mińskim oraz Staroźreby w powiecie płockim. Miast w skali kraju od stycznia będzie mniej, ale w województwie mazowieckim więcej. Wtedy na siedem nowych miast, z Mazowsza było tylko jedno – Kazanów w powiecie zwoleńskim. Teraz będą aż trzy.
Małkinia Górna. Tam urodził się „Miś”
Małkinia Górna, miejscowość w województwie mazowieckim, w powiecie ostrowski, leży na prawym brzegu Bugu. Jest siedzibą gminy Małkinia Górna, liczy 5 tysięcy mieszkańców. W czasie II wojny światowej stacja Małkinia pełniła funkcję granicznej między Generalnym Gubernatorstwem (tereny Polski okupowane przez Niemców) a terenami wcielonymi do ZSRR. Jak wspominał Jan Zankowicz, który wraz z mamą i bratem jako dziecko przedzierał się na stronę okupacji niemieckiej uciekając przed Sowietami, wspomnienie stacji w Małkini zostało w nim przez wszystkie lata wojny i powojenne. Stacja w Małkini kojarzy się też z transportami Żydów do obozu zagłady w Treblince. Przed wojną, w 1937 roku w Małkini Górnej urodził się zmarły w 2024 roku Stanisław Tym. Aktor, scenarzysta, satyryk. Znany między innymi z roli Ryszarda Ochódzkiego w filmach „Miś”. „Rozmowy Kontrolowane”, „Ryś”, czy dyrektora Dudały w filmie „Co mi zrobisz jak mnie złapiesz” i kaowca w filmie „Rejs”.
Stanisławów. Miasto za książąt i królów, wieś za cara
Historia Stanisławowa sięga średniowiecza i czasów, gdy Mazowsze było odrębnym państwem. Już dokumenty z XIV wieku wskazują na istnienie osady Cisek. Na początku XV wieku przejął ją książę mazowiecki Janusz I. A jak wynika ze współtworzonej przez Polską Akademię Nauk pracy Metryka koronna nr 8 (link TUTAJ) 18 kwietnia 1523 roku książęta mazowieccy Stanisław i Janusz III zmienili nazwę miejscowości na Stanisławów, nadali jej prawa miejskie. Miasto miało prawo do organizowania trzech jarmarków rocznie i przywilej posiadania samorządu, łaźni, postrzygalni sukna, wagi. Kolejni władcy potwierdzali prawa Stanisławowa. Jak wiele miast w Królestwie Polskim miasto objęły represje po Powstaniu Styczniowym. Władze carskie najpierw zlikwidowały powiat stanisławowski (1866) a trzy lata później (1869) odebrały miejscowości prawa miejskie. 1 stycznia Stanisławów znów będzie miastem jak za mazowieckich książąt i polskich królów.
Wieś, która pamięta piastowskie czasy
Jak czytamy w opisie Staroźrebów w Wikipedii stara wieś książęca istniała już w czasach Piastów. Może poszczycić się bynajmniej nie wiejskim rynkiem, a także wiele zabytków. Wśród nich na pewno warto wymienić klasycystyczny pałac z około 1800 roku, kościół parafialny Aniołów Stróżów oraz dawny zajazd z pierwszej połowy XIX wieku. Miejscowość liczy 2154 mieszkańców, znajduje się w powiecie płockim.
Listę nowych miast rząd udostępnił w lipcu. Jak wynika z komunikatu na stronie gov.pl, od 1 stycznia 2026 roku sześć miejscowości stanie się miastami. Oprócz trzech wymienionych miejscowości z Mazowsza – Małkini Górnej, Stanisławowa i Staroźrebów, miastami zostaną też Branice w województwie opolskim, w powiecie głubczyckim, Janów w województwie śląskim powiecie częstochowskim oraz Janów Podlaski w województwie lubelskim w powiedzie bialskim.
Salina Anna, Metryka Koronna nr 8 : Liber intitulatus: Varsavia Boleslai, Conradi, Janussii et Annae ducum Masoviae ab anno 1471 usque ad 1526
