Gdy pojawiali się straszni jeźdźcy, budzili potworną grozę. Oprycznina, carska formacja zbrojna powołana przez Iwana Groźnego była pierwowzorem znanych z XX w. policji politycznych. Ich bestialskich metod nie powstydziłoby się NKWD, CZEKA, czy niemieckie GESTAPO. Znakiem rozpoznawczym opryczników były przytwierdzone do siodeł urwane łby psów. W zadawaniu tortur i bolesnej śmierci w męczarniach nie mieli sobie równych. To zabójcy Iwana Groźnego dokonali zbrodni na Nowogrodzie.
Ustrój polityczny Nowogrodu Wielkiego był na tamte czasy ewenementem. Bojarzy i kupcy podczas wiecu wybierali księcia/posadnika, który rządził Republiką. Oprócz Republiki Nowogrodzkiej istniała też od XIV w. Rzeczpospolita Pskowska. Państwo demokratyczne wyodrębniło się z Nowogrodu, który uznał niepodległość państwa, nazywając je „młodszym bratem”. Rzeczpospolita Pskowska wchodziła w sojusze z Polską i Litwą. Uczestniczyła po stronie Korony i Wielkiego Księstwa w Bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. Sto lat później, w 1510 r. Rzeczpospolitą Pskowską zlikwidował car Wasyl III. Republika Nowogrodzka straciła odrębność za Iwana Srogiego, lecz zachowała pewne swobody. Wnuk cara, Iwan Groźny cofnął je, a ludność miasta wymordował. Ludność Nowogrodu wynosiła 35 tysięcy ludzi. Podczas masakry Iwana Groźnego zginąć mogło znacznie więcej – także mieszkańcy miast, które były po drodze.
Ostateczne dobicie republiki. Masakra Iwana na Nowogrodzie
Początkowo, za rządów Iwana III, jego syna Wasyla III oraz regentki Heleny dawna Republika Nowogrodzka, choć utraciła niepodległość, zachowała pewną odrębność. Całkowicie ją utraciła w wyniku działań Iwana IV Groźnego. Okrutny car dokonał potwornej rzezi. W 1569 roku do cara Iwana Groźnego dotarły wieści o bojarskich spiskach w północnej części Rosji. Prym w antycarskich knowaniach miała wieść elita Nowogrodu Wielkiego. Według doniesień rada miejska prowadziła rozmowy z królem Polski i Litwą. Doniesienia były najpewniej kłamstwem, jednak car prowokatorom uwierzył. Na przełomie 1569 i 1570 roku poprowadził ekspedycję karną na Nowogród. Prym podczas akcji wiodła tzw. oprycznina – zbrodnicza formacja zbrojna, działająca z polecenia i pod kierunkiem cara. Iwan z oprycznikami zniszczyli miasto, ale też wszystkie miejscowości znajdujące się na drodze z Moskwy do Nowogrodu. Dokonali masakry ludności. Mordowani byli mieszkańcy bez wyjątku i bez litości – kobiety, starcy, dzieci. Zginęło wg różnych szacunków nawet do 700 tysięcy ludzi.
