Powstała w roku 1911, w sąsiedztwie Dworca Wileńskiego, na reprezentacyjnej ulicy Pragi. Odzyskuje dawny blask. Właśnie dobiegły końca badania i prace ratunkowe na klatce schodowej jednej z najpiękniejszych kamienic na warszawskiej Pradze. Budynku przy ulicy Wileńskiej 21.
Praga na tle Warszawy wyróżnia się tym, że jej zabudowa nie ucierpiała tak bardzo w czasie II wojny światowej, jak lewobrzeżna część stolicy. Stąd więcej mieści się tam oryginalnych przedwojennych zabudowań. Ulica Wileńska zajmuje tu miejsce szczególne. Jak przypomniał Urząd Miasta Stołecznego Warszawa, ulica Wileńska od początku wyróżniała się spośród innych praskich arterii. Szeroka, z szynami tramwaju – najpierw konnego, później elektrycznego. Zabudowana wielopiętrowymi kamienicami była wizytówką Nowej Pragi. Istotne było też sąsiedztwo dworca. Dom pod numerem 21 zbudowano około roku 1911. Otrzymał elegancką secesyjną elewację oraz niebanalny wystrój klatki schodowej – informuje w komunikacie stołeczny ratusz. Teraz kamienica przeszła badania i prace ratunkowe.
Wyjątkowa polichromia
Dotyczyły one m.in. polichromii znajdującej się na stropie, ścian, stolarki okiennej i drzwiowej oraz balustrady przy schodach. Wyjątkowa na tle innych budynków jest polichromia na stropie z początku XX wieku – podkreśla stołeczny ratusz. Idylliczna scenka jest pozostałością po wytwornej dekoracji wnętrz. Przykładów polichromii figuralnych na klatkach schodowych warszawskich kamienic z końca XIX i początku XX wieku nie jest wiele. Nawet na Pradze-Północ, której zabudowa nie uległa tak dużym zniszczeniom w czasie II wojny światowej, wymalowania spotyka się rzadko – czytamy w komunikacie. Malowidła obramowane sztukaterią, pokrywają cały strop ostatniej kondygnacji głównej klatki schodowej. Dekoracyjne obramowanie tworzy wić roślinna z brązowymi liśćmi i kremowymi kwiatami. Środek wypełnia niebo, na którego tle umieszczono cztery putta. Postacie uskrzydlonych chłopców trzymają lutnię, otwarty zeszyt, kiść winogron i dzban. Naprzeciwko putt znajduje się kartusz z monogramem ze splecionych liter H i M (Haim Winkler, właściciel kamienicy) – informuje stołeczny ratusz.
Pozostałe deklaracje w eklektycznym stylu
Od strony drzwi do mieszkań namalowano dziką kaczkę w locie. Najbardziej zniszczone partie malowidła przeszły prace ratunkowe. Pozostałe dekoracje reprezentują styl eklektyczny. Są zarówno dekoracje pasowe, ornamentalne, jak i roślinne. Polichromie malowano w jasnej, stonowanej kolorystyce. Rysunek jest wykonany głównie brązową linią i wypełniony płaskim kolorem z lekkim, laserunkowym cieniowaniem. Partie ścian tworzące lamperię potraktowano inaczej niż ściany. Najpierw nałożono na nie żółtą szpachlówkę wyrównującą, a następnie namalowano ciemnobrązową dekorację przypominająca marmur lub swobodnie malowane słoje drewna. Wykonano ją w technice olejnej. Na oryginalnej dekorowanej warstwie lamperii są co najmniej cztery warstwy przemalowań, w niektórych miejscach nawet więcej. Z kolei stolarka okienna oryginalnie miała kolor brązowy. Później przynajmniej pięciokrotnie przemalowano ją na różne kolory. Drzwi do mieszkań także były oryginalnie brązowe, z namalowanym na nich mazerunkiem. Na innych drzwiach w większości oryginalne warstwy usunięto w trakcie remontów drzwi – podsumowuje stołeczny ratusz.
(źródło: UM Warszawa, mat. Pras).
„Nowy Telegraf Warszawski” 13 – 26 stycznia 2025 roku
